Opbaren

Het is een heel persoonlijke keuze waar je je dierbare wilt laten verblijven tot aan de uitvaart. Dat kan thuis in vertrouwde omgeving zijn; op bed, opbaarplank, of in de kist, maar ook in een stal, een garage, een tuinhuis, een atelier, of een andere plek waar je dierbare graag was. Een alternatief kan een mortuarium of rouwcentrum zijn. Hier bestaat soms de mogelijkheid een 24-uurskamer te reserveren, waarvan je de sleutel krijgt, zodat je langs kunt gaan bij je dierbare wanneer je dat wilt.

Kist, mand of wade

De wet schrijft voor dat een lichaam moet worden bedekt voor begraving of crematie. Je kunt daarbij kiezen voor een kist, mand of wade.

Kist
Kisten zijn er in allerlei soorten materialen en deze kun je zo persoonlijk (laten) maken als je wilt. Modern, klassiek, milieuvriendelijk, zelfgemaakt en/of beschilderd; het kan allemaal, zolang de kist aan de juiste afmetingen voldoet.

Mand
Steeds vaker kiezen mensen voor een rieten mand, gemaakt van bamboe, wilgenteen of bananenblad, al dan niet fair-trade gemaakt.

Wade
Een wade is een grote doek waarin het lichaam van de overledene wordt gewikkeld. Hiervoor zijn speciale doeken te koop en het assortiment daarvan is zeer gevarieerd. Wanneer je dierbare gehecht was aan een bepaalde deken of dekbedhoes, mag je deze ook gebruiken, mits hij de juiste afmetingen heeft. Wanneer je voor een wade kiest, wordt het lichaam van je dierbare meestal op een opbaarplank geplaatst.

Thanatopraxie
Om het lichaam tot aan de uitvaart in goede staat te houden, moet het worden gekoeld. Hiervoor kan een koeling onder de kist of in het bed van de overledene worden geplaatst. Een andere mogelijkheid is thanatopraxie, ofwel tijdelijke balseming. Bij deze methode wordt een vloeistof in het lichaam gebracht, waardoor het lichaam vijf tot tien dagen in goede conditie blijft. Het lichaam voelt niet koud aan en behoudt vaak zijn natuurlijke kleur. Een erkend deskundige voert de thanatopraxie uit. Meestal gebeurt dit extern, maar is – afhankelijk van de situatie – soms thuis ook toepasbaar.

Bestemmingen na het overlijden

Er zijn drie mogelijke bestemmingen voor een overleden lichaam: begraven, cremeren of het ter beschikking stellen aan de wetenschap.

Begraven

Of je dierbare op de begraafplaats van je keuze begraven mag worden, is afhankelijk van de reglementen van de begraafplaats en er moet uiteraard plek zijn. Meestal heb je de keuze uit een koopgraf (eigengraf of familiegraf) of een algemeen graf (huurgraf).

Eigen graf
In geval van een eigen graf kun je vaak zelf de plek te kiezen. Je betaalt voor 20 of 30 jaar de grafrechten met daarna de mogelijkheid tot verlenging. Afhankelijk van de grondsoort en locatie kunnen er twee of drie personen in een familiegraf worden geplaatst. In de keuze van het grafmonument ben je geheel vrij.

Huurgraf
Anders dan bij een eigen graf, bepalen de regels van de begraafplaats de plek van het graf. Je betaalt voor tien jaar (termijn wettelijk grafrust) de grafrechten. In dit graf worden onbekenden die geen relatie hebben met elkaar in volgorde van overlijden begraven. Na tien jaar is er geen mogelijkheid tot verlengen en kan het graf worden opgeheven. Afhankelijk van de grondsoort en locatie is er plaats voor twee of drie personen. Van de grafoppervlakte mag je de helft, of een derde gebruiken om een klein grafmonument te plaatsen.

Natuurbegraven: begraven in, met en voor de natuur
De filosofie achter natuurbegraven is dat sterven een natuurlijke gebeurtenis is. Het lichaam of de as van de overledene wordt op natuurlijke wijze teruggegeven en opgenomen in de eeuwige kringloop van de natuur en overstijgt daarmee het tijdelijke aardse bestaan. Dat is waarom veel mensen natuurbegraven beschouwen als een manier van symbolisch verder leven na de dood.

Bij natuurbegraven worden natuur en milieu zo min mogelijk belast. Daarom zijn uitsluitend natuurlijke en afbreekbare materialen toegestaan voor de kleding van de overledene, de kist, wade of urn, maar ook voor rouwboeketten en het eventuele grafmonument. In plaats van een rouwauto kun je kiezen voor paard en wagen, de loopkoets, of elke andere natuurvriendelijke manier van vervoer.

Natuurbegraven is duurzaam en harmonieus, net als de natuur zelf. Nabestaanden krijgen volop de gelegenheid om op hun eigen persoonlijke manier afscheid te nemen, te gedenken, herdenken en in balans te komen. Juist dit aspect is voor veel mensen een prettig idee.

Cremeren

Bij cremeren wordt de overledene met kist of mand verbrand in de oven. Je kunt kiezen voor een crematorium bij jou in de buurt, of elders als daar je voorkeur naar uitgaat. Wanneer je je dierbare tot het laatst wilt begeleiden tot in de ovenruimte, is dat vaak met een beperkt aantal personen mogelijk. Crematoria werken volgens een zorgvuldig proces, waarbij er altijd maar één overledene tegelijk mag worden gecremeerd.

Ter beschikking stellen aan de wetenschap

In plaats van begraven of cremeren kun je je lichaam ter beschikking stellen aan de wetenschap. In dat geval wordt het lichaam uiterlijk 24 uur na overlijden aan het Anatomisch Instituut van een universiteit geschonken. De universiteit gebruikt het lichaam voor onderwijs en onderzoek. De overledene moet hiervoor bij leven hebben gekozen en dit hebben vastgelegd in een wilsbeschikking, of bij de notaris. De nabestaanden moeten in dit geval binnen 24 uur na het overlijden van hun dierbare afscheid nemen. Als zij dat willen, kunnen ze wel helpen met de laatste verzorging. Natuurlijk is het houden van een afscheidsbijeenkomst mogelijk. Het lichaam zal daarbij meestal niet aanwezig zijn, omdat dit binnen 24 uur al aan een universiteit is overgedragen.

Afscheidslocatie

De afscheidsbijeenkomst kun je op diverse locaties houden. Dat kan in een kerk, uitvaartcentrum, in de aula van een crematorium, of in een afscheidshuis. Maar als je de voorkeur geeft aan een accommodatie aan het strand of een afscheid in eigen tuin, dan kan dat ook. Er zijn alternatieve locaties, zoals restaurants die de mogelijkheid bieden een aparte ruimte te huren, waar de overledene bij het afscheid kan zijn.

Rouwkaart

Om vrienden, familie en kennissen te informeren over het overlijden van je dierbare, bespreken we je wensen voor de rouwkaart. Je kunt voor een standaard rouwbrief kiezen, maar je kunt deze ook zelf ontwerpen.

Invulling van het afscheid

De afscheidsbijeenkomst geeft vorm aan het definitieve afscheid van je dierbare. Een moment waar je later, ondanks het verdriet en de pijn, met een goed en warm gevoel aan terug wilt denken. Deze bijeenkomst kun je in veel gevallen helemaal naar eigen wensen en inzichten invullen.

Sprekers
Als de uitvaart in een kerk plaatsvindt, ben je niet altijd vrij in de keuze van de geestelijke en de muziek. Op andere locaties kun je het afscheid vaak wel naar eigen inzicht vormgeven. Het afscheid kun je laten begeleiden door een ritueel begeleider; dit is de niet-kerkelijke variant van een dominee of pastoor. Deze begeleider zoekt naar de rode draad in het leven van jouw dierbare en geeft het afscheid daar omheen vorm. Op verzoek maakt de ritueel begeleider met behulp van jou en de andere nabestaanden een levensverhaal.

Muziek
Misschien heeft je dierbare bij leven al bepaald welke muziek er op de uitvaart gespeeld moet worden. Zo niet, dan kies je zelf de favoriete muziek van de overledene. Je kunt het afscheid nog persoonlijker maken door iemand uit je eigen kring te vragen te zingen, een instrument te bespelen, of te dansen. Wanneer je een live muzikant zoekt voor het afscheid kan ik dat voor je regelen. Laat mij weten wat je wensen zijn.

Dragers
Er zijn professionele dragers om de overledene in en uit de afscheidslocatie te dragen. Maar steeds vaker kiezen nabestaanden ervoor om dit zelf te doen, omdat het hen een goed gevoel geeft nog iets voor hun dierbare te kunnen betekenen. Je kunt de kist op de schouders dragen, of met de hand. Natuurlijk spreken we dit van tevoren goed door en begeleid ik jullie hierin. Maak je de keuze niet zelf te dragen, dan is de rijdende baar een goed alternatief.

Vervoer
Veel mensen weten niet dat een overledene vervoerd mag worden in ieder vervoersmiddel naar keuze. Denk daarbij aan een eigen auto, bus, of caravan. Ook is er keuze uit een loop- of rouwkoets, motor of speciale fiets. Wil je de kampeerwagen waar opa jarenlang mee op pad was als laatste vervoersmiddel inzetten? Dat kan. Maar natuurlijk kun je ook kiezen voor een traditionele grijze of zwarte rouwauto. Er is ook ruime keuze in klassieke en gekleurde rouwauto’s. Er bestaat zelfs een uitvaartbus waarmee jij samen met je dierbare en je naasten naar de laatste bestemming rijdt.

Bloemen
Kies je voor een klassiek bloemstuk of juist een veldboeket? Wil je bloemen uit eigen tuin, een thema verwerken in het bloemstuk, een enkele bloem op de kist of juist een bloemendeken? De mogelijkheden zijn legio. Kies wat jij bij je dierbare vindt passen. Weet je dat je de keuze hebt om na de crematieplechtigheid de bloemen mee naar huis te nemen, of er een andere bestemming aan te geven?

Foto’s
We zijn gewend om overal foto’s van te nemen, zeker bij bijzondere gebeurtenissen, zoals geboortes en huwelijken. Waarom zou je geen foto’s van een uitvaart maken? Deze dag gaat soms in een roes voorbij, zodat je ook de mooie momenten mist. Met foto’s creëer je een mooie, tastbare herinnering aan het afscheid. Daarmee kun je al beginnen tijdens de dagen na het overlijden, nog voor de uitvaart. Je kunt ook een naaste vragen om foto’s te maken of een professional inhuren. Er zijn afscheidsfotografen die hier veel ervaring mee hebben.